السيد محمد باقر الحكيم ( مترجم : فشاركى )
102
علوم القرآن ( علوم قرآنى ) ( فارسى )
عمل نيز بوده باشند ؛ همراه با ابزارهاى كتابت و نوشت افزار ؛ كه هيچ كس نمىتواند در اين مسأله از نظر تاريخى شك كند ، كه مسلمانان همهء اين وسايل و ابزار لازم را در اختيار داشتهاند . ه ) ناگزير ، نسبت به وجود عنصر اخلاص به قرآن كريم و اهداف آن نيز بايد اعتراف كنيم . احدى را نمىتوانيم بيابيم كه در اخلاص فراوان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كوچكترين شكّ و ترديدى داشته باشد ، هر چند كه در تشكيك و تكفير اهل افراط باشد . زيرا ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله حتّى مطابق برترين برآوردها و فرضها كه كافران به رسالت وى و منكران به نبوّت وى مطرح كردهاند ، نمىتواند مخلص نسبت به قرآن كريم نباشد . زيرا خود ايمان دارد به اين كه قرآن معجزهء او و برهان دعوت اوست كه با آن در برابر مشركان تحدّى كرده است . با چنين ايمانى به قرآن ، ناگزير پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بايد بر حفظ و صيانت آن حريص بوده باشد ، و در اين امر بالاترين درجهء اخلاص را از خود نشان بدهد . اين عناصر پنجگانه : اهميّت قرآن كريم ؛ خطر قرار گرفتن آن در معرض تحريف در صورت عدم تدوين ؛ درك پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نسبت به اين خطر ؛ فراهم بودن امكانات تدوين ؛ و حريص بودن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بر مسألهء قرآن و شدّت اخلاص او در اين امر ؛ يقين قطعى را موجب مىشوند بر اين كه ، گردآورى و تدوين قرآن كريم در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله انجام پذيرفته است . زيرا ، اهميّت ذاتى قرآن ؛ با وجود خطراتى كه آن را تهديد مىكرد ؛ در كنار احساس اين خطر ؛ علاوه ، فراهم بودن آلات و ادوات كتابت و تدوين ؛ آن گاه اخلاص به قرآن ؛ هر گاه گرد هم آيند ، مجالى براى شك و ترديد نسبت به تدوين قرآن در عهد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و نگارش كامل آن در زمان حيات آن حضرت باقى نمىگذارند . القاى شبهه پيرامون سير طبيعى مسايل و حوادث در برابر اين سير طولانى مسايل و حوادث ، و دلالتى كه بر حقيقت مطلب دارند ، چيزى وجود ندارد جز رواياتى كه گزارش مىكنند ، قرآن كريم در عهد ابوبكر گردآورى شده است ، و او قرآن را از عسب و رقاق و لخاف و سينههاى مردم - مشروط به شهادت دو شاهد بر اين كه آن آيه يا آيات جزو قرآناند - گرد آورده است ؛ چنان كه اين مطلب در قصهء جمع قرآن